Witte kluifzwammen groeien in vochtige bossen: op open plekken, langs paden en aan de rand van het bos. De paddenstoel kan ook onder heggen en op het glooiend talud van wegbermen of hooggelegen weilanden verschijnen. De soorten van het geslacht Helvella leven van de afbraak van dood plantaardig materiaal, maar in een Amerikaans onderzoek waarbij stabiele isotopen werden gebruikt bleek dat een Helvella-soort die te boek stond als saprotroof toch mycorrhiza vertoonde (3). Kluifzwammen zijn behalve afvalopruimers dus misschien ook schimmels die samenleven met bepaalde bomen.  De steel van een witte kluifzwam is hol en gegroefd en gaat over in gekrulde lobben die een vage hoed vormen. Die lobben zijn bekleed met een lichtbruin of gelig hymenium (kiemvlies) waaruit de sporen wegwaaien (10). Bij kluifzwammen worden de sporen niet gevormd in plaatjes of buisjes maar bovenop de hoed (9,10). Het opwolken van de sporen kan gepaard gaan met een hoorbaar geluid (7). Kluifzwammen behoren tot de Ascomyceten. 

Naam
Helvella was oorspronkelijk de naam van een Italiaans kruid, later van morieljes, en werd ten slotte de aanduiding van het geslacht van de kluifzwammen (9). De Latijnse soortnaam crispa betekent “rimpelig” of “geplooid”. De Nederlandse naam "kluifzwam" heeft betrekking op de vorm van de paddenstoel, die lijkt op een hondenkluif uit stripverhalen. 

Eetbaarheid
In boeken over natuurvoeding en in artikelen uit Azië en Latijns Amerika wordt beweerd dat witte kluifzwammen eetbaar zijn (4,5), maar in werkelijkheid kunnen ze ingewandsstoornissen veroorzaken, en in rauwe toestand zijn ze giftig. Oude bronnen vermelden dat kluifzwammen moeten worden gekookt waarna het kooknat moet worden weggegooid (6). Volgens Amerikaanse literatuur bevat de paddenstoel net als de voorjaarskluifzwam de gifstof methylhydrazine, zij het in kleinere hoeveelheden (1,8). Het gehalte aan schadelijke verbindingen is in Amerikaanse populaties van de witte kluifzwam mogelijk hoger dan in de Europese. Toch is het ook in Europa niet verstandig om kluifzwammen te eten. Volgens een Italiaans onderzoek bevat de paddenstoel flinke hoeveelheden L-dopa, de moederverbinding van de neurotransmitter dopamine (2).  L-Dopa is in tegenstelling tot methylhydrazine niet giftig, maar volstrekt onschuldig.

Waar gevonden
We hebben witte kluifzwammen aangetroffen in het Smitpark, in houtsingels en onder heggen die de sportvelden omgeven, in de bermen van de Hanckemalaan en bij de hoek van Frankrijkerlaan en Gast. Vaak in groot aantal.  Ook buiten Zuidhorn hebben we de paddenstoel dikwijls gevonden, onder andere in Oldekerk (Dorpsbos),  Nuis (Coendersbosch), Marum (Bos aan de Kloosterweg) en  Roden (Maatlanden, Sterrebos) .

Literatuur
1. Andary C, Privat G, Bourrier MJ (1985) Variations of monomethylhydrazine content in Gyromitra esculenta. Mycologia 77:259-264.
2. Capasso F, Cerri R, De Simone F, Ramundo E, Senatore F (1982) Sterols, fatty acids and free amino acids from two Helvella species. Biochem Syst Ecol 10:285-287.
3. Hobbie EA, Weber NS, Trappe JM (2001) Mycorrhizal vs saprotrophic status of fungi: the isotopic evidence. New Phytol 150:601-610.
4. Phillips, R. (1983) Witte kluifzwam. In: Puur natuur op tafel. Utrecht: Het Spectrum, pag.151.
5. Puttaraju NG, Venkateshaiah SU, Dharmesh SM, Urs SMN, Somasundaram R (2006) Antioxidant activity of indigenous edible mushrooms. J Agric Food Chem 54:9764-9772.
6. Ramsbottom J (1924) Edible and poisonous fungi. Proc R Soc Med 1924:13-26.
7. Stone RE (1917) Upon the audibility of spore discharge in Helvella elastica (Bull.) Trans Br mycol Soc 6:294.
8. Warren CS e.a. Helvella crispa. Document op en.wikipedia.org.
9. White Saddle. Document op first-nature.com.
10. Witte kluifzwam. Document op bosrandgroep.nl.

Terug naar de soortenlijst